hoàng diệu là ai

Hoàng Diệu

280px

Chân dung Hoàng Diệu

Bạn đang xem: hoàng diệu là ai

Sinh14 mon 3, 1829
Điện Án Thư , Quảng Nam, Việt Nam
Mất25 tháng bốn, 1882 (53 tuổi)
Hà Nội, Đại Nam
Quốc tịchĐại Nam
Nghề nghiệpChính trị gia
Nổi tiếng vìTử thủ thủ đô trongTrận trở nên thủ đô (1882)
Chức vịTổng đốc Hà Ninh
Nhiệm kỳ1879-1882

Hoàng Diệu (chữ Hán: 黃耀;[1] 1829 - 1882) là một trong những quan lại ngôi nhà Nguyễn nhập lịch sử dân tộc nước ta, người vẫn quyết tử đảm bảo an toàn trở nên thủ đô Khi Pháp tiến công năm 1882.

Xuất thân[sửa | sửa mã nguồn]

Hoàng Diệu thương hiệu thiệt là Hoàng Kim Tích, sau mới mẻ thay đổi là Hoàng Diệu, tự động là Quang Viễn, hiệu Tĩnh Trai.[2] Ông sinh ngày 10 mon hai năm Kỷ Sửu 14 mon 3 năm (1829), nhập một mái ấm gia đình sở hữu truyền thống lịch sử đạo nho bên trên xã Xuân Đài[3], thị trấn Diên Phước, tỉnh Quảng Nam (nay là thị xã Điện Án Thư , tỉnh Quảng Nam[1]). hộ gia đình ông sở hữu 7 bạn bè và chúng ta đều phổ biến là những người dân mưu trí nhập vùng. Sử chép rằng mái ấm gia đình Hoàng Diệu sở hữu một người đỗ phó bảng, phụ thân người đỗ CN, nhị người tú tài trong số kỳ thi đua bên dưới thời vua Tự Đức. Một trong mỗi hậu duệ của ông là ngôi nhà toán học tập Hoàng Tụy.

Sự nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]

Hoàng Diệu là kẻ nổi trội nhất nhập số những bạn bè nhập mái ấm gia đình. Năm trăng tròn tuổi tác ông vẫn đồng đỗ Cử nhân với anh trai Hoàng Kim Giám (khi ấy 23 tuổi) khoa Mậu Thân (1848) nhập khoa thi đua Hương bên trên Thừa Thiên, năm 25 tuổi tác đỗ Phó bảng khoa Quý Sửu (1853), thời vua Tự Đức.[4] Năm 1854, ông được vua Tự Đức chỉ định thực hiện Tri thị trấn Tuy Phước rồi Tri phủ Tuy Viễn (Bình Định).[2]

Năm 1864, xẩy ra vụ nổi dậy của Nguyễn Phúc Hồng Tập, con cái hoàng thân mật Miên Áo, em chú chưng của Hồng Nhậm (tức vua Tự Đức), cùng theo với một vài người không giống. Bại lộ, Hồng Tập và Nguyễn Văn Viện bị án chém. Hoàng Diệu cho tới nhậm chức Tri thị trấn Hương Trà thay cho Tôn Thất Thanh bị thay đổi chuồn điểm không giống, bấy giờ xuất hiện trong khi hành quyết vẫn nghe Hồng Tập nói: "Vì tức dỗi về hòa nghị mới phát bệnh tội, nài chớ ghép nhập tội phản nghịch". Sau cơ những quan lại Phan Huy Kiệm, Trần Gia Huệ và Biện Vĩnh tâu lên Tự Đức, ý kiến đề xuất ngôi nhà vua nên theo đòi gương Hán Minh Đế, thẩm tra lại vụ án. Tự Đức phán là vụ án đã và đang được đình thần thẩm xét kỹ, ni nghe Phan Huy Kiệm rằng Hoàng Diệu vẫn kể lại câu nói. trăng trối của Hồng Tập, bèn ra quyết định giáng chức Phan Huy Kiệm, Trần Gia Huệ, Biện Vĩnh và Hoàng Diệu[5].

Được phục chức sau vụ "tẩy oan" Hồng Tập, Hoàng Diệu phen Output đầu ra Bắc năm 1868, thực hiện Tri phủ Đa Phúc, rồi Tri phủ Lạng Giang (Bắc Giang), Án sát Tỉnh Nam Định, Thầy chủ yếu Tỉnh Bắc Ninh. Trong chín năm ấy, ông lập nhiều quân công, dẹp ăn cướp và an dân, ở đâu ông cũng rất được sĩ dân quý mến.

Năm 1873 ông được triệu về kinh kì Huế lưu giữ chức Tham tri Sở Hình rồi Tham tri Sở Lại, kiêm cai quản Đô Sát Viện, dự bàn những việc ở Cơ Mật Viện. Năm 1878, thay đổi thực hiện Tuần phủ Quảng Nam, thăng Tổng đốc An Tịnh (Nghệ An và TP Hà Tĩnh ngày nay), tuy nhiên vì như thế nguyên vẹn Tổng đốc Nguyễn Chính vẫn lưu nhiệm nên ông ở lại Huế, thực hiện Tham tri Sở Lại (Thực lục của Cao Xuân Dục). Chẳng bao lâu sau, ông được sung chức Phó Toàn quyền Đại Thần thương thảo với Sứ thần Tây Ban Nha một hiệp ước giao thương mua bán. Đầu năm 1880, ông thực hiện Tổng đốc Hà Ninh, lãnh chức hàm Thượng thư cỗ Binh[2], kiêm cai quản cả việc thương chủ yếu.

Biết rõ ràng dã tâm xâm lăng của thực dân Pháp khi bấy giờ, Hoàng Diệu hợp tác ngay lập tức nhập việc sẵn sàng chiến tranh, kinh lý, biên chống. Như Đại Nam chủ yếu biên liệt truyện vẫn nêu, tổng đốc Hà Ninh vẫn "cùng với tổng đốc tỉnh Sơn Tây Nguyễn Hữu Độ dưng sớ nói tới việc tía chống, lại cùng theo với Nguyễn Đình Nhuận mật tâu về chước chống vị sẵn". Vua Tự Đức tuyên dương. "Nhưng tiếp sau đó - như nhập di biểu nêu - vua lại trách móc cứ lưu binh... vì như thế ngại giặc"... "chế ngự ko đích thị cách" (?)

Một mặt mũi không giống, Hoàng Diệu quan hoài ổn định quyết định chăm sóc cuộc sống của dân bọn chúng nhập công bình và trật tự động. Ngày ni, ở Ô Quan Chưởng, đầu phố Hàng Chiếu, còn áp ở mặt mũi tường cổng đi ra vào trong 1 phần tấm bia Lệnh cấm trừ tệ (Thân cấm khu vực tệ), niêm yết năm 1881, của Tổng đốc Hà Ninh Hoàng Diệu và Tuần phủ thủ đô Hoàng Hữu Xứng, nhằm mục đích ngăn ngừa những tệ nhũng nhiễu so với dân chúng trong những dịp lễ quỷ chay, cưới nài na ná nàn vòi vĩnh chi phí, cướp bóc tách bên trên sông và ở những chợ, tất nhiên những quy quyết định rõ ràng cần thiết thực hành cho tới điểm cho tới vùng. Một di tích lịch sử quý và hiếm rằng phía trên tấm lòng ưu tiên của những người công bộc mãi mãi còn độ quý hiếm của chính nó.

Từ 1879 cho tới 1882, Ông thực hiện Tổng đốc Hà Ninh quản lý và vận hành vùng trọng yếu hèn nhất của Bắc Sở là thủ đô và phụ cận. Ông vẫn lãnh đạo quân dân thủ đô tử thủ ngăn chặn quân group Pháp, mặc kệ triều đình Huế vẫn đồng ý đầu sản phẩm. Ngày 25 tháng bốn năm 1882 (tức ngày 8 mon 3 năm Nhâm Ngọ), trở nên thủ đô thất thủ, Hoàng Diệu vẫn tự động vẫn bên trên Võ Miếu nhằm ko rớt vào tay đối phương.

Người thủ đô vô nằm trong nhức nhối trước tử vong của ông, ngay lập tức ngày sau, nhiều người họp lại, sắm sửa mền nệm đàng hoàng, rước quan lại tài của Hoàng Diệu kể từ nhập trở nên đi ra, tổ chức triển khai khâm liệm và mai táng bên trên khu vực vườn Dinh Đốc học tập (nay là vị trí hotel Royal Star ở lối Trần Quý Cáp cạnh chợ Ngô Sĩ Liên, sau ga Hà Nội).

Hơn một mon sau nhị người đàn ông ông đi ra thủ đô toan tính đem thi thể thân mật sinh về mai táng ở quê quán nhập ngày thu năm ấy.

Khu lăng tẩm Hoàng Diệu, theo đòi ra quyết định ngày 25 mon một năm 1994 của Sở Văn hóa tin tức, được thừa nhận là một trong những di tích lịch sử lịch sử - văn hóa của nước ta.

Quyết tử với Hà thành[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1873, sau khoản thời gian chiếm lĩnh được Nam Sở, Pháp sẵn sàng tiến thủ đi ra Bắc Sở. Vua Tự Đức phó thác mang đến Hoàng Diệu thực hiện Tổng đốc Hà Ninh. Ngay Khi cho tới thủ đô Hoàng Diệu vẫn để tâm cho tới việc thi công trở nên lũy sẵn sàng lực lượng nhằm kháng Pháp. Từ năm 1880 cho tới 1882, ông vẫn nhị phụ thân phen dưng sớ nài triều đình tiếp viện nhằm gia tăng chống tuyến kháng giặc bên trên thủ đô, tuy nhiên không sở hữu và nhận được phúc đáp kể từ Huế.

Đầu năm 1882, lấy cớ nước ta ko tôn trọng hiệp ước năm 1874 và lại chuồn tiếp xúc với Trung Hoa, dung túng quân Cờ Đen (một nhánh quân của Tỉnh Thái Bình Thiên Quốc) ngăn trở việc giao thông vận tải bên trên sông Hồng của những người Pháp, Đại tá Henri Rivière của Hải quân Pháp mang đến tàu chiến nằm trong rộng lớn 400 quân đóng góp trại bên trên Đồn Thủy (trên bờ bắc sông Hồng, cơ hội trở nên thủ đô 5 km) nhằm mục đích uy hiếp thủ đô. Hoàng Diệu vẫn hạ mệnh lệnh thiết quân luật bên trên thủ đô và tía cáo những tỉnh xung xung quanh sẵn sàng tác chiến, đôi khi đòi hỏi viện binh hỗ trợ kể từ triều đình Huế.

Tuy nhiên phái công ty bại của triều đình Huế vẫn thuyết phục vua Tự Đức đồng ý mất mặt miền Bắc để lưu lại an toàn và tin cậy mang đến ngai rồng vàng. Vua Tự Đức vẫn hạ chiếu quở trách móc Hoàng Diệu vẫn rước binh nạt giặc và tương khắc sai lối. Nhưng Hoàng Diệu vẫn quyết tâm sinh sống bị tiêu diệt với trở nên thủ đô. Các quan lại xung xung quanh ông Hoàng Diệu khi bấy giờ sở hữu Tuần phủ Hoàng Hữu Xứng, Đề đốc Lê Văn Trinh, Thầy chủ yếu Phan Văn Tuyển, Án sát Tôn Thất tì và Lãnh binh Lê Trực vẫn cùng với nhau húp rượu hòa tiết tỏ quyết tâm sinh sống bị tiêu diệt với Hà trở nên.

Xem thêm: nguyễn thục anh bệnh viện hạnh phúc là ai

Quân Pháp tiến công trở nên Hà Nội

Rạng ngày 25 tháng bốn năm 1882, tức ngày mồng 8 mon 3 năm Nhâm Ngọ, Henri Rivière mang đến tàu chiến áp sát trở nên thủ đô, đem tối hậu thư, yêu thương sách phụ thân điều:

  • Phá những tao tác chống thủ nhập trở nên.
  • Giải giới quân lính.
  • Đúng 8 giờ những vị quan lại văn võ nhập trở nên thủ đô nên thân mật cho tới trình diện với Henri Rivière. Sau cơ, quân Pháp tiếp tục nhập trở nên kiểm kê. Xong tiếp tục phó trả trở nên lại.

Hoàng Diệu tiếp tối hậu thư, ngay tắp lự sai Tôn Thất tì chuồn điều đình. Nhưng ko đợi vấn đáp, khi 8 giờ 15, Rivière với 4 tàu chiến là La Fanfare, La Massue, La Hache, La Surprise (tàu này sẽ không kịp cho tới, vì như thế vướng cạn dọc lối Hải Phòng Đất Cảng chuồn Hà Nội) phun nhập trở nên yểm trợ mang đến số quân 450 người và một không nhiều thân mật binh đổ xô hòng lắc trở nên Hà Nội[3].

Ngay trong mỗi phút trước tiên, hoàng thân mật Tôn Thất tì chạy trốn nhập xã Mọc (Nhân Mục) ở phía Đông Nam thủ đô theo đòi Pháp và thông tin tình hình nhập trở nên thủ đô mang đến chúng ta. Đồng thời, tì cũng dưng sớ lên vua Tự Đức ụp tội mang đến Hoàng Diệu và nài với Pháp mang đến tì thay cho thực hiện Tổng đốc Hà Ninh.

Tuy vậy, quân Pháp vẫn vấp váp nên sự kháng cự khốc liệt của quân dân Hà trở nên bên dưới sự lãnh đạo của Hoàng Diệu[4]. Quân Pháp bị thiệt ngại nặng trĩu và nên rút ra phía bên ngoài tầm súng nhằm gia tăng lực lượng.

Nhưng trong khi chiến sự ra mắt tàn khốc thì kho dung dịch súng của thủ đô nổ tung[5], bởi Việt gian tham mua sắm chuộc bởi bọn Pháp thực hiện. Một số ngôi nhà sử học tập còn đoán rằng nó tương quan cho tới phản thần Tôn Thất tì.[6] dẫn cho tới vụ cháy rộng lớn nhập trở nên thực hiện mang đến lòng quân hoang mang lo lắng. Quân Pháp quá cơ huỷ được cổng Tây trở nên thủ đô và ùa nhập trở nên. Thầy chủ yếu Nguyễn Văn Tuyển, Đề đốc Lê Văn Trinh và những lãnh binh vứt trở nên chạy, còn Tuần phủ Hoàng Hữu Xứng trốn nhập hành cung.

Trong tình thế vô vọng, Hoàng Diệu vẫn nối tiếp điềm tĩnh đứng vị trí số 1 quân sĩ chiến tranh ngăn chặn quân Pháp cho dù lực lượng càng ngày càng yếu hèn chuồn, ko thể tạo được trở nên nữa. Cuối nằm trong, Hoàng Diệu vẫn đi ra mệnh lệnh mang đến tướng tá sỹ giải thể nhằm rời thương vong. Một bản thân Hoàng Diệu nhập hành cung, thảo tờ di biểu, rồi đi ra trước Võ miếu sử dụng khăn bịt đầu thắt cổ tự động tử, hưởng trọn dương 54 tuổi tác.

Tờ di biểu, ông gặm ngón tay lấy tiết viết lách di biểu tạ tội mang đến vua Tự Đức:

Thành mất mặt ko có gì cứu vớt được, thiệt hổ với thân sĩ Bắc trở nên khi sinh chi phí. Thân bị tiêu diệt sở hữu cai quản gì, nguyện nài theo đòi Nguyễn Tri Phương xuống khu đất. Quân vương vãi muôn dặm, huyết lệ song sản phẩm...[6].

Ông mất mặt ngày 25 tháng bốn năm 1882, lâu 53 tuổi tác.

Tưởng niệm[sửa | sửa mã nguồn]

Câu đối nhị mặt mũi cổng Trung Liệt miếu bên trên Gò Q. Đống Đa nhằm tưởng niệm Hoàng Diệu.

Hoàng Diệu được phần đông sĩ phu, dân chúng thủ đô và Bắc Hà khâm phục tiếc thương. Ông được thờ nhập đền rồng Trung Liệt (cùng với Nguyễn Tri Phương) bên trên gò Q. Đống Đa với câu đối:

Thử trở nên quách, test giang đạp, bách chiến phong trần dư xích địa
Vi nhật tinh ranh, vi hà nhạc, thiên niên tâm sự nằm trong thanh thiên

Dịch:

Kia trở nên quách, cơ sông núi, trăm trận phong trần còn thước đất
Là trời sao, là sông núi, mươi năm tâm sự với trời xanh

Vua Tự Đức đem dầu ko cỗ vũ Hoàng Diệu trong các việc kháng so với quân Pháp bên trên trở nên thủ đô, vẫn nên hạ chiếu tuyên dương ông vẫn tận trung tuẫn tiết, sai quân tỉnh Quảng Nam thực hiện lễ quốc tang[7].

Tôn Thất Thuyết, một đại biểu phổ biến của sĩ phu nhất quyết kháng Pháp vẫn ca tụng ông nhập nhị câu đối:

Nhất tử nên danh, tự động cổ hero phi sở nguyện
Bình sinh trung nghĩa, đương niên đại cuộc khởi vô tâm

Dịch:

Xem thêm: người khổng lồ tí hon trong haikyuu là ai

Một bị tiêu diệt vẫn nên danh, đâu nên hero từng nguyện trước
Bình sinh trung nghĩa, đương ngôi trường đại cuộc vớ lưu tâm

Cụ Phó bảng Nguyễn Trọng Tỉnh sở hữu bài bác thơ điếu Hoàng Diệu, ghi lại nhập Lịch sử vua quan lại ngôi nhà Nguyễn của Phạm Khắc Hòe như sau:

Tay vẫn rứa cây viết lại rứa binh
Muôn dặm giang đạp nặng trĩu một minh
Thờ chúa, chúa lo lắng, lo lắng với chúa
Giữ trở nên, trở nên mất mặt, mất mặt theo đòi thành
Suối vàng ắt hẳn trau gươm bạc
Lòng đỏ chót thôi đành gửi sử xanh
Di biểu ni còn sôi chủ yếu khí
Khiến người tăng trọng cây viết khoa danh.

Trích nhị đoạn cây viết ký:

  • Nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường:
Tôi sở hữu chuồn thăm hỏi mộ cụ Hoàng Diệu ở thân mật cánh đồng Xuân Đài. Mộ ko bề thế như tôi tưởng, còn quá nhỏ đối với lăng tẩm của những viên quan lại rộng lớn vô trò trống bên trên triều đình Huế tuy nhiên tôi vẫn thường bắt gặp. Mộ là một trong những tóm vôi thô ở vùi thân mật đồng cỏ voi, xa vời khu vực người ở...
...Hồi nhỏ ngôi nhà nghèo khổ, u chăn tằm đan lụa nuôi con cái ăn học tập. Hoàng Diệu phát triển bởi tuổi tác trẻ em khó khăn ở nông thôn, buổi sớm sớm đến lớp chỉ súc mồm và nhịn đói, trưa về ăn một chén bắp nấu nướng đậu, cho tới tối chúng ta phân tách từng người một chén cơm. Ngày nghe tin yêu ck tử tiết, bà Hoàng Diệu đang được cuốc cỏ lá de, ngất xỉu ngay lập tức bên trên bờ ruộng...Làm quan lại Tổng đốc tuy nhiên ngôi nhà còn nghèo khổ cho tới thế, huống là ngôi nhà dân...[7]
  • Nhà văn Sơn Nam:
Đi thăm hỏi mộ Hoàng Diệu, (nghe) khi thực hiện quan lại, sở hữu phen ông gửi về mang đến u một vóc lụa. Bà u không sở hữu và nhận, gửi trả lại mang đến con cái, tất nhiên một nhánh dâu, đại diện mang đến ngọn roi vọt, nhằm cảnh cáo người con chớ nhận rubi cáp gì của dân.[8]
  • Mượn ý bài bác "Chính khí ca" của Văn Thiên Tường, một Thừa tướng tá thời Tống mạt canh ty vua ko thành công xuất sắc và nguyện bị tiêu diệt theo đòi ngôi nhà Tống chứ không cần Chịu đầu sản phẩm ngôi nhà Nguyên - Ba Giai (Nguyễn Văn Giai) đã từng trở nên bài bác "Hà trở nên chủ yếu khí ca", ca tụng lòng yêu thương nước và chí khí trung nghĩa lẫm liệt, thà bị tiêu diệt chứ không cần Chịu khuất phục của Tổng đốc Hoàng Diệu. Dưới đấy là bài bác Hà trở nên chủ yếu khí ca (bản đã và đang được in nhập sách Văn cung cấp 3 cũ):
Một vừng chủ yếu khí lưu hình,
Khoảng nhập trời khu đất nhật, tinh ranh, đạp, hà,
Hạo nhiên ở bên trên người tớ,
Tấc gang son Fe hình thành Khi nằm trong.
Hơn thua thiệt nhập vận truân phong,
Nghìn thu nhằm giờ Anh hùng sử xanh rờn.
Có quan lại tổng đốc Hà Ninh
Hiệu là Quang Viễn, trung trinh tiết ai bằng?
Lâm nguy cấp, lý hiểm từng,
Vâng đi ra trọng trấn mới mẻ chừng phụ thân năm
Thôn Hồ dạ vốn liếng nhăm nhăm,
Ngoài tuy rằng tiếp xúc, nhập siêng những là...
Vừa năm Nhâm Ngọ, mon phụ thân,
Sáng mai mồng tám, bước qua chuyện giờ thìn,
Biết cơ trước vẫn lưu giữ gìn,
Hơn trăm vũ sĩ, vài ba ngàn tinh ranh binh.
Tiên nghiêm ngặt lên đóng góp bên trên trở nên,
Thệ sư xối chén rượu quỳnh đẫy vơi.
Văn quan lại vũ tướng tá nghe câu nói.,
Hầm hầm nài quyết một bài bác tận trung.
Ra oai nghiêm xuống mệnh lệnh vừa phải xong xuôi,
Bỗng nghe ngoài vẫn đùng đùng pháo ran.
Tiêm chiên nổi xung xung quan lại,
Quyết rằng chẳng nhằm chi đàn chó dê.
Lửa phun súng phân phát tứ phía,
Khiến loại bạch quỷ hồn bỏ phách xiêu
Bắn đi ra nghe bị tiêu diệt cũng nhiều
Phố phường nghe thấy, giờ reo ầm ầm.
Quan quân khoái chí bình thản,
Cửa Đông, cửa ngõ Bắc vẫn rứa vững vàng binh.
Chém phụ thân loại lũ hôi tanh
Phen này quét dọn sạch sẽ sành sinh mới mẻ là!
Nào ngờ thất ý bên trên tớ,
Rõ ràng thắng trạng, hóa tuy nhiên thua thiệt cơ!
Nội công rắp những lúc nào,
Thấy kho dung dịch cháy, ngọn cờ ngả theo
Quan quân ngại bị tiêu diệt thảy đều,
Cửa Tây, Bạch quỷ tấn công liều lĩnh trèo lên.
Nào ai cơm trắng áo dốc đền?
Nào ai giữ giàng vững chắc phụ thân quân?
Nào ai còn chí kinh luân?
Nào ai suy nghĩ cho tới thánh quân bên trên đầu?
Một cơn dông thảm mưa sầu,
Nấu nung gan dạ Fe, dãi dầu lòng son,
Chữ trung còn chút con cái con cái,
Quyết rước gửi loại tàn hồn gốc cây.
Trời cao biển lớn rộng lớn khu đất dày,
Núi Nùng sông Nhị vùng này thực hiện ghi!
Thương thay cho bắt gặp buổi truân nguy cấp,
Lòng riêng rẽ ai chẳng thương vì như thế người trung!
Rủ nhau chi phí canh ty của công cộng,
Rước người đi ra táng ở nhập học tập lối.
Đau đớn nhẽ, ngơ ngẩn dường!
Tả tơi trở nên quách, tồi tệ tàn cỏ hoa!
Kể từ thời điểm năm Dậu bao xa vời,
Đến ni tính châm phỏng đà mươi niên.
Long trở nên thất thủ nhị phen,
Kho tàng không còn sạch sẽ, quân quyền dời tan.
Đổi thay cho trải bao nhiêu ông quan lại,
Quyên sinh tựu nghĩa, sở hữu gan dạ bao nhiêu người?
Trước quan lại Võ hiển khâm sai,
Sau quan lại Tổng đốc một vài ba tuy nhiên thôi.
Ngoài đi ra võ giáp văn khôi,
Quan, bào, thoa, hốt nhác coi, tưởng là...
Khi bình thực hiện ngại dân tớ,
Túi tham lam không ngừng mở rộng chẳng thả miếng gì.
Đến Khi thiến nàn lâm nguy cấp,
Mặt nom ngờ ngạc, chân chuồn gồ ghề.
Võ như đề đốc Lê Trinh,
Cùng là chánh phó lãnh binh một đoàn,
Đang Khi phó chiến ngang tàng,
Thấy cơ hầu ụp vội vàng vàng nhót ngay lập tức.
Nghĩ coi thiệt cũng khiếp thay cho,
Bảo thân mật chước ấy ai bày sẵn cho?
Lại còn nghe những mơ hồ
Rằng quan lại đề đốc bên dưới hồ nước cửa ngõ tây;
Kẻ rằng: treo ở cành cây
Kẻ rằng: hẳn bên dưới giếng này chẳng nghịch tặc.
Thăm dò thám ngày 1 ngày nhị,
Định rằng ăn ý táng ở điểm học tập lối.
Hỏi đi ra sau mới mẻ tỏ tường,
Cũng loại úy tử, cũng phường tham lam sinh.
Phép công nên bắt gia hình,
Rồi đi ra nặng trĩu chữ nhân tình lại thôi.
Văn như Tuần phủ nực mỉm cười,
Bình Chi là hiệu, năm mươi tuổi tác già nua.
Biết bao cơm trắng áo nước nhà?
Kể nhập sĩ tịch cũng chính là đại viên.
Chén son ko cạn câu nói. nguyền,
Thế tuy nhiên bỗng nhiên chốc quên ngay tắp lự ngay lập tức đi?
Lại còn xung quanh quẩn thực hiện chi?
Hay là tiếc thương vật gì ở đây?
Hay là sở hữu chước bình Tây,
Trước cơ hoảng loạn sau đây nghiên tinh?
Hay là tiếc loại xuân xanh?
Tìm điểm dò thám vùng gieo bản thân trú chân?
Hay là còn chút kể từ thân mật,
Đã toan tịch ly bao nhiêu phen lại thôi!
Sao ko biết xấu xí với đời?
Sao ko biết ngượng với những người tử trung?
Kìa Tôn Thất tì niết công,
Kim chi ngọc diệp, vốn liếng loại tôn nhân,
Đã quốc tộc, lại vương vãi thần,
Cũng nên rất là kinh luân mới mẻ là...
Nước non vẫn nước non ngôi nhà,
Nỡ nào là buôn bán rẻ mạt một tòa Thăng Long?
Thề xưa liệu vẫn chẳng xong xuôi,
Mặt nào là còn đứng trong tầm lưỡng gian tham.
Tư phó rắp những mưu đồ gian tham,
Thừa cơ nài tham dự lễ hội thương ra phía bên ngoài.
Ấy mới mẻ khôn ngoan, ấy mới mẻ tài,
Lẩn chuồn rời giờ, giục người rằng xung quanh.
Dâng công quyền lĩnh thành phố,
Mà toan ụp tội 1 mình quan lại bên trên.
Tội danh thiệt vẫn trái ngược nhiên,
Xin rước phó xuống cửu nguyên vẹn chế đài.
Lân la nói tới phiên đài,
Xỉ ban đã và đang tuổi tác ngoài sáu mươi.
Thác nhập thôi cũng nên đời.
Sống quá chỉ nhằm kẻ mỉm cười, người chê!
Nhị hà, Tản lĩnh trở về,
Giang đạp tuyết chở, sương lấp cũng liều!
Còn như ty nằm trong hạ liêu,
Kẻ công người quá còn nhiều:chan chan,
Biết đâu mang đến từng tuy nhiên bàn,
Sau này vẫn sở hữu sử quan lại thẩm bình,
Trước rèm dông non trăng thanh
Thừa bổng nhân vùng thong thả đình thong dong.
Xa nom tút vút Bình phong,
Chúc mừng vạn lâu thánh cung lâu dài!
Rồi đi ra cá nước duyên hài,
Ra tay khang tế, giở tài kinh luân.
Đã thánh quân lại hiền lành thần,
Có đâu tuy nhiên chẳng quần dân thái hòa!
Bấy giờ tớ lại với tớ,
Tỉnh say dật hứng, dìm nga chi phí sầu.
Hà trở nên văn vũ công hầu,
Càng nghe thấy chuyện càng rầu mặt mũi tai!
Diễn ca Chính khí một bài bác,
Để mang đến thiên hạ người người răn dạy răn.

Nhiều trên phố có tên này như bên trên thủ đô, Thành phố Xì Gòn... Tên ông cũng là tên gọi của một xã ở thị trấn Chương Mỹ. đa phần ngôi trường học tập ở nước ta cũng có tên Hoàng Diệu.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

  • Đoàn Tuyên truyền Xung phong trở nên Hoàng Diệu

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ s:Trang:Viet Nam Su Luoc.djvu/310
  2. ^ a b “Lễ thắp hương tưởng vọng 137 năm ngày mất mặt Tổng đốc Hoàng Diệu”. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia. ngày 16 tháng bốn năm 2019. Bản gốc tàng trữ ngày 22 mon 11 năm 2021. Truy cập ngày 22 mon 11 năm 2021.
  3. ^ Trần Văn Mỹ (ngày 1 mon hai năm 2018). “Tổng đốc Hoàng Diệu: Sống vì như thế dân, bị tiêu diệt cũng vì như thế dân”. hanoimoi.com.vn. Bản gốc tàng trữ ngày 16 mon 9 năm 2019. Truy cập ngày 22 mon 11 năm 2021.
  4. ^ Theo Quốc triều khoa mục lục.[cần số trang]
  5. ^ Đại Nam thực lục chủ yếu biên, Nhà xuất phiên bản Khoa học tập xã hội, thủ đô, 1974.[cần số trang]
  6. ^ “Hoàng Diệu”. Bản gốc tàng trữ ngày 13 mon 9 năm 2012. Truy cập ngày 22 mon một năm 2012.
  7. ^ Bút ký Đứa con cái phù sa, in nhập Tuyển luyện Hoàng Phủ Ngọc Tường II, Nhà xuất phiên bản Trẻ, 2002, tr. 452.
  8. ^ Đi & ghi ghi nhớ. Nhà xuất phiên bản Xưa & Nay-Nhà xuất phiên bản Văn hóa Thành Phố Sài Gòn, 2008, tr. 92.
  1. ^ Theo phả chúng ta Hoàng thì Hoàng Diệu gốc kể từ Huệ Trì, thị trấn Quang Minh, phủ Nam Sách, đạo Thành Phố Hải Dương. Cụ tổ nhập lập nghiệp ở vùng Kỳ Lam truyền được mươi đời, gốc chúng ta Mạc. Ông là đời loại 7. [8][9] Lưu trữ 2008-02-08 bên trên Wayback Machine
  2. ^ Đây đơn giản chức hàm, ko nên phục vụ.
  3. ^ Xem "Correspondance politique du Commandant Henri Rivière au Tonkin", người sáng tác André Masson.
  4. ^ Hoàng Diệu thẳng lãnh đạo quân sĩ phản kháng bên trên cửa ngõ Bắc.
  5. ^ Các sử liệu ko thống nhất nhau. Có tư liệu nhận định rằng Pháp mướn Việt gian tham châm. Tài liệu không giống lại ghi là chủ yếu Tôn Thất tì đã từng nội tuyến mang đến Pháp.
  6. ^ Xem "Việt Sử Toàn Thư", người sáng tác Phạm Văn Sơn. tr 658.
  7. ^ Xem "Việt Sử Toàn Thư", người sáng tác Phạm Văn Sơn. tr 658.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

  • Hoàng Diệu cuộc sống và sự nghiệp Lưu trữ 2006-10-11 bên trên Wayback Machine